Het westelijke en zuidwestelijke deel van de vervoerregio kent grote mobiliteitsopgaven. Er is een groeiende behoefte aan snelle ov-verbindingen met name naar de plekken waar wonen, werk en onderwijs zich verzamelen. De capaciteit van het spoor, waaronder de Schipholtunnel en de knooppunten Amsterdam Zuid, Sloterdijk en Centraal, Schiphol en Hoofddorp beperkt de groei van het treinverkeer. En ook de noodzakelijke verandering naar duurzame vervoerwijzen. Daarnaast is sprake van grote gebiedsontwikkeling en woningbouw in Amsterdam en Haarlemmermeer. Met schaalspronginvesteringen, zoals de ov-verbindingen Amsterdam-Haarlemmermeer (OVAH) en Sloterdijk-Amsterdam Centrum (OVSA) wordt het mogelijk om meer regionale, nationale en internationale verbindingen te leggen. Een nationale alliantie van zeven partijen (naast de Vervoerregio zijn dit de provincie Noord-Holland, de gemeenten Amsterdam en Haarlemmermeer, Schiphol, Schiphol Area Development Company (SADC) en NS) heeft eind 2022 samen met het Rijk afspraken gemaakt. Deze gaan over Zuidasdok, het derde perron op station Amsterdam Zuid en de start van Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT)-Verkenningen naar de twee nieuwe ov-verbindingen. Het subprogramma Grote projecten schaalsprong ov bevat de investeringsbijdragen van de Vervoerregio op basis van deze afspraken. De schaalsprongprojecten vergroten de mogelijkheden en de capaciteit van ons ov-systeem op belangrijke corridors en knooppunten. Met deze investeringen realiseren we een belangrijk deel van de beleidsambities van de Vervoerregio op het gebied van een bereikbare regio en duurzame en inclusieve mobiliteit.
De Vervoerregio is met de opdrachtgevende projectpartners twee samenwerkingsovereenkomsten (SOK) voor de MIRT-Verkenningen aangegaan. Hierin zijn onder andere afspraken gemaakt over de rolverdeling, verantwoordelijkheden, scope van de verkenningen, planning, kostenverdeling en risico’s. De Vervoerregio is samen het Ministerie van IenW ambtelijk opdrachtgever en kasbeheerder namens alle opdrachtgevende partijen voor de MIRT-Verkenning OVAH. En samen met de gemeente Amsterdam voor de MIRT-verkenning OVSA. In de MIRT-Verkenningen worden diverse openbaar vervoeralternatieven, waaronder de verlenging Noord/Zuidlijn en het sluiten van de metro Ringlijn onderzocht.
Voor OVAH zijn in de eerste helft van 2026 verschillende onderzoeken uitgevoerd. Ook is de milieu-effectrapportage (planMER) opgesteld voor vijf basisalternatieven. Het richtinggevende conceptbesluit voor een bovengrondse metro wordt verder uitgewerkt. Voor OVSA is gewerkt aan het opstellen van de Nota Kansrijke Oplossingsrichtingen en de Nota Reikwijdte en Detailniveau. Hierin staan de alternatieven die in de plan MER worden onderzocht. Op basis van al het onderzoek wordt de definitieve keuze voor een voorkeursalternatief nader onderbouwd. Uiteindelijk moet dit leiden tot definitieve voorkeursbesluiten voor de beoogde ov-verbindingen. Tweemaal per jaar wordt de regioraad via uitgebreide bestuurlijke voortgangsrapportages over elke MIRT-Verkenning geïnformeerd.
Voor ZuidasDok en Derde perron Amsterdam Zuid levert de Vervoerregio aanvullende financiële bijdragen en is partner in deze projecten. De financiële bijdragen aan de lopende projecten ZuidasDok ov-terminal en Derde perron Amsterdam Zuid zijn onderdeel van het subprogramma Investeringsagenda Mobiliteit. Deze worden gerapporteerd in het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit.
De regioraad heeft op 20 december 2022 ingestemd met een bijdrage van in totaal € 370 miljoen (prijspeil 2021). Dit is onderdeel van het regionale bod van € 1.366 miljoen van de nationale alliantie voor de vier schaalsprongprojecten. Het totale investeringspakket van rijk en regio is € 5.462 miljoen. Er zijn nog geen afspraken gemaakt over indexering. De verdeling over de projecten is als volgt:
- OV-verbinding Amsterdam – Haarlemmermeer (OVAH) € 136,1 miljoen
- OV-verbinding Sloterdijk – Amsterdam Centrum (OVSA) € 87,4 miljoen
- ZuidasDok aanvullende bijdrage € 138,0 miljoen
- Derde perron Amsterdam Zuid aanvullende bijdrage € 8,5 miljoen
Daarnaast garandeert de Vervoerregio dat voor de verlenging van de Noord/Zuidlijn en de Ringlijn een bedrag van € 300 miljoen beschikbaar is voor de aanschaf van het benodigde metromaterieel. Dit is onderdeel van het subprogramma Concessie Amsterdam. Met dit bedrag neemt de Vervoerregio ook het exploitatierisico voor de dekking van deze lasten (saldo van exploitatiekosten en -opbrengsten). Zo benadrukken we onze lange termijn verbintenis aan de metrolijnen.
Tabel 6. Baten en lasten Grote projecten schaalsprong ov
Voor OVAH is in de SOK de afspraak gemaakt dat de kosten voor deze MIRT-Verkenning van ongeveer € 34 miljoen worden gedekt door het ministerie van IenW. De Vervoerregio heeft daarom hiervoor geen middelen begroot, maar financiert als kasbeheerder de uitgaven voor. Dit wordt als vordering op de balans gezet. Bijstelling van de begroting is dan ook niet aan de orde.
Voor OVSA zijn de gemeente Amsterdam en de Vervoerregio Amsterdam overeengekomen het benodigd budget van in totaal € 25 miljoen 50/50 te verdelen. In de begroting 2026 is hiervoor een bedrag van € 5 miljoen opgenomen.
Voor Zuidasdok en derde perron Station Zuid zijn in 2026 geen uitgaven uit het subprogramma Grote projecten schaalsprong ov voorzien. De financiële bijdragen aan de lopende projecten Zuidasdok ov-terminal en Derde perron station Amsterdam Zuid zijn onderdeel van het subprogramma Investeringsagenda Mobiliteit. Zodra er verplichtingen voor de gereserveerde aanvullende bijdragen zijn voorzien, volgt mogelijk een voorstel in nog komende begrotingen of begrotingswijzigingen om deze middelen samen te brengen in één van de subprogramma's van de begroting.
Er zijn geen budgettaire
aanpassingen binnen het subprogramma
Grote projecten schaalsprong ov.
Er zijn geen aanpassingen tussen de subprogramma's.